Koen Miskotte•3 jaar geleden Als amateur astronoom en natuurliefhebber lang houd ik al lang de licht uitstoot van ons dorp Ermelo en Nederland in de gaten. Dit kan heel goed met data van satellieten, maar ook met jarenlange all sky waarnemingen gedaan met een camera op het dak van mijn woning in Ermelo en het gebruik van een zogenaamde lichtmeter (Unihedron Sky Quality Meter). Wie foto’s opzoekt van de nachtelijke zijde van de aarde en naar Europa kijkt ziet dat vooral België en Nederland eruit springen qua lichtvervuiling. Er is een speciale website waar je kan zien hoe de lichtvervuiling evolueert wereldwijd, waarbij je ook flink kan inzoomen op de locatie waar je leeft. Op basis van deze website, aangevuld met eigen foto- en meet data is de conclusie dat de lichthinder in Ermelo en omgeving toeneemt, waarbij het de laatste twee a drie jaar harder gaat. Er wordt door Ermelo ingezet op verLEDding van de openbare verlichting, dit om de energie kosten te drukken. Op zich is dit prima, maar het zorgt wel voor een toename van de lichthinder. Ondanks het feit dat de huidige armaturen goed afgeschermd zijn, zorgt reflectie op het wegdek (zeker bij regen of sneeuw) voor meer lichtvervuiling. Want de LED lichtbronnen zijn veel feller dan die van de oude gele natrium verlichting. Probeer eens in een LED lichtmast te kijken zonder verblind te raken. Maar, niet alleen de openbare verlichting zorgt voor een toename, ook het aanlichten van gebouwen (100% weggegooide energie, zeker na 23 uur als de meeste mensen slapen), tuinverlichting (die soms de hele nacht aanstaat), lichtbakken van de winkels en bedrijfsterreinen die excessief verlicht worden met slecht afgestelde armaturen. Ook de sportvelden van DVS en EFC zorgen voor een zeer excessieve lichthinder (gelukkig wordt dit gedoofd na 22 uur). Daar is ook veel winst te behalen door de armaturen beter omlaag te richten.Dan is er nog het gevoel van onveiligheid bij de burgers. Extra verlichten is echt schijnveiligheid. Ik noem hier twee voorbeelden. Door de energie crisis medio 2022 werd in een flink aantal gemeenten in België ’s nachts de verlichting uitgezet. Uit onderzoek bleek dat er niet meer auto inbraken waren dan in de periode ervoor met verlichting. Sterker nog auto’s die in het donker staan worden minder vaak beroofd. Ook waren er minder auto ongelukken. Een ander voorbeeld was op een Amerikaanse campus waar 's nachts veel vernield werd (tonnen schade per jaar). Nadat daar ’s nachts de verlichting gedoofd werd was de overlast grotendeels voorbij. Minder kosten door vandalisme en stroomgebruik!Naast het kosten plaatje is er nog een keerzijde van excessieve verlichting: het zijn (soms serieuze) gezondheidsklachten bij de mens (b.v. als medeveroorzaker van de toename van borstkanker), de negatieve impact op de insecten, dieren en planten. Steeds meer onderzoek wordt gedaan naar lichtvervuiling en steeds meer blijkt hoe kwalijk dit is. Veel hierover is te vinden op het www.Daarnaast raken we ook ons zicht kwijt op de sterren. De meeste mensen hebben nog nooit de melkweg (“ons” sterrenstelsel) gezien. Bijzonder fraaie verschijnselen als poollicht, lichtende nachtwolken en vallende sterren zijn ook amper meer te zien vanuit het dorp. Oplossing voor dit alles is om de verlichting flink te dimmen in het dorp in gebieden waar weinig verkeer is ’s nachts. Na 23 uur zou een deel nog meer gedimd of uitgeschakeld kunnen worden. Buiten het dorp zou het uitgeschakeld kunnen worden en met bewegingsmelders uitgerust: zodra er verkeer aankomt springt de verlichting aan. Of zet reflectoren langs de weg of bouw LED’s in langs de berm. Rijkswaterstaat heeft op Texel heel veel wegen ontdaan van straatverlichting en voorzien van ingebouwde LED’s. Het zou zeker eens de moeite zijn om daar als gemeente Ermelo eens naar te kijken. Een mooi voorbeeld in Ermelo zelf is de verlichting aan de Hamburgerweg ’s nachts. Niet te fel en prettig aan de ogen en alles is goed zichtbaar. De kruising met de Dirkstaal/Paul Kruger weg is dan weer het tegenover gestelde: daar baat alles in het licht! Daarnaast zouden bedrijven verplicht moeten worden de buitengevel verlichting te doven na 22 of 23 uur. Gebruik bewegingsmelders tegen ongewenste bezoekers. Bedrijfsterreinen dimmen na 22 of 23 uur. Plekken waar je geen hangjeugd wilt hebben zorg dat je daar de verlichting dooft en laat ze gedimd aan op de plekken waar je ze juist wel wilt hebben zodat de sociale controle van deze groep beter is.
